Katarzyna Karasiewicz

Autorka jest pracownikiem Katedry Prawa Europejskiego
Uniwersytetu Warszawskiego


„Hotel nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez gości bez opieki” – na takie informacje wciąż się natykamy w recepcjach wielu hoteli. Warto więc może zapytać o charakter prawny tego typu ostrzeżeń.

Zagadnienie odpowiedzialności cywilnej właściciela hotelu za rzeczy wniesione przez gościa zostało uregulowane w Tytule XXIX Księgi Trzeciej Kodeksu cywilnego (k.c.): „Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i podobne zakłady” (art. 846-852 k.c.).

Niestety mało precyzyjny język, jakim posługuje się ustawodawca, sprawił, że niektóre spośród użytych sformułowań budzą wiele wątpliwości, które starają się usunąć sądy poprzez orzecznictwo.
Rośnie też wciąż wpływ prawa europejskiego oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości na interpretację przepisów k.c., co znajduje odbicie w orzecznictwie sądów polskich.

Dzieje się tak dlatego, iż sądy państw członkowskich, wydając decyzje w niektórych kategoriach spraw, mają obowiązek interpretowania prawa krajowego zgodnie z duchem i rozwiązaniami prawa europejskiego. Usługi hotelarskie, jako świadczone na rzecz konsumentów, także podlegają tej procedurze.
Przykładem takiej działalności sądów są choćby orzeczenia stwierdzające abuzywność (klauzule abuzywne nazywane są też nieuczciwymi – praktyki zabronione prawnie – i występują jedynie w przypadku umów z konsumentami; nie dotyczą umów pomiędzy podmiotami prawnym) klauzul umownych ograniczających lub wyłączających odpowiedzialność właścicieli hoteli za rzeczy wniesione przez gości.

Sądy polskie, orzekając o abuzywności, sięgają do doświadczeń orzecznictwa innych państw członkowskich i stamtąd czerpią wzorce. Orzeczenia w sprawie klauzul abuzywnych w państwach członkowskich UE oraz w Polsce zbierane są bowiem w specjalnych bazach danych, które są ogólnie dostępne (tzw. baza CLAB znajdująca się pod adresem internetowym www.adns.cec.eu.int/CLAB oraz rejestr klauzul niedozwolonych na stronie www.uokik.gov.pl). Skutkiem tego linia orzecznicza sądów ulega ujednoliceniu, a wymagania, jakie powinny spełniać usługi świadczone na rzecz konsumentów, są coraz wyższe.

Dlatego tak ważne jest, aby oprócz zmian legislacyjnych śledzić również zmiany orzecznictwa, i to nie tylko tego krajowego, ale i europejskiego.

Zakład podobny do…
Prezentowane niżej przepisy Kodeksu cywilnego odnoszą się do odpowiedzialności osób „utrzymujących zarobkowo hotel lub podobny zakład”. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych podaje, jakie jednostki określić można mianem hoteli (mogą to być: hotele, motele, pensjonaty).